Column: Eindelijk toekomstperspectief?
Een aangepaste stikstofbrief, maar krijgt de jonge boer nu eindelijk toekomstperspectief?
Je bent jong, wilt het bedrijf overnemen, investeren en bouwen aan een toekomst. Maar hoe maak je toekomstplannen als telkens andere spelregels worden voorschotelt? Voor veel boeren is dit geen theoretische discussie, maar dagelijkse werkelijkheid.
De stikstofbrief van 3 november brengt opnieuw veranderingen. De kritische depositiewaarde moet plaatsmaken voor sectorale uitstootdoelen. Te behalen in 2035 met een eerste beoordeling begin 2028. Ook wordt de rekenkundige ondergrens vervroegd naar 1 juli 2027, onder juridische voorwaarden. Provincies krijgen tot september 2028 om gebiedsplannen op te stellen. De eerder genoemde eis van 85% rustgewassen op zand en löss is volgens LTO geschrapt. Daartegenover staan mogelijke terugvalregels, zoals 1,5 GVE per hectare en maximaal 170 kilo N/ha.
Op papier lijken dit aanpassingen. Achter ieder besluit staat echter een jonge ondernemer die moet bepalen of een bedrijfsovername financieel verantwoord is, of een stal nog gebouwd mag worden en of investeren überhaupt zin heeft. Op korte termijn blijft de onzekerheid dus groot.
En juist hier ligt de verantwoordelijkheid voor de overheid. Zij kan niet verwachten dat jonge boeren investeren, verduurzamen en bijdragen aan natuurherstel, terwijl zij tegelijkertijd in onzekerheid worden gehouden over toekomstige regels. De overheid moet zorgen voor stabiel beleid, realistische overgangstermijnen, rechtszekerheid en financiële ondersteuning die daadwerkelijk toegankelijk is. Niet morgen, maar nu.
Op lange termijn staat er meer op het spel. Zonder jonge boeren verdwijnt ook de volgende generatie voedselproducenten, ondernemers en beheerders van ons platteland.
Van jonge boeren mag worden gevraagd dat zij meebewegen en verantwoordelijkheid nemen. Maar dan mag van de overheid minstens hetzelfde worden verwacht: verantwoordelijkheid nemen voor een eerlijk en haalbaar toekomstperspectief.
Want een sector kan alleen toekomst hebben als de overheid haar jonge ondernemers ook daadwerkelijk een toekomst biedt.
Tom Custers – Bestuurslid LAJK


